Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK)

Rada Młodych Naukowców zwróciła się do Ministerstwa Finansów z prośbą o wyjaśnienie niektórych kwestii dotyczących Pracowniczych Planów Kapitałowych w uczelniach wyższych w Polsce. Nasze zapytanie związane było m.in. z sytuacją osób zatrudnionych w uczelniach w ramach projektów grantowych oraz wyjeżdżających na stypendia zagraniczne. Nasze zapytanie dostępne jest pod adresem LINK. Poniżej prezentujemy odpowiedź Ministerstwa Finansów:

Szanowni Państwo,

w odpowiedzi na wiadomość elektroniczną z 05.01.2021 r. w sprawie stosowania przepisów ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1342), dalej „ustawa o PPK”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień:

Ad.1. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż podmiotem zatrudniającym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 21 ustawy o PPK jest wyłącznie:

  1. a) pracodawca, o którym mowa w art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. –Kodeks pracy– w stosunku do osób zatrudnionych, o których mowa w pkt 18 lit. a,
  2. b) nakładca – w stosunku do osób zatrudnionych, o których mowa w pkt 18 lit. b,
  3. c) rolnicza spółdzielnia produkcyjna lub spółdzielnia kółek rolniczych – w stosunku do osób zatrudnionych, o których mowa w pkt 18 lit. c,
  4. d) zleceniodawca – w stosunku do osób zatrudnionych, o których mowa w pkt 18 lit. d,
  5. e) podmiot, w którym działa rada nadzorcza – w stosunku do osób zatrudnionych, o których mowa w pkt 18 lit. e.

Następnie należy wskazać, że ustawa o PPK dotyczy osób posiadających status osoby zatrudnionej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18 tej ustawy. Osobami zatrudnionymi są:

  1. a) pracownicy, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. –Kodeks pracy, z wyjątkiem pracowników przebywających na urlopach górniczych i urlopach dla pracowników zakładu przeróbki mechanicznej węgla, o których mowa w art. 11b ustawy z dnia 7 września 2007 r.o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1821), oraz młodocianych w rozumieniu art. 190 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy,
  2. b) osoby fizyczne wykonujące pracę nakładczą, które ukończyły 18. rok życia, o których mowa w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 303 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. –Kodeks pracy,
  3. c) członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych lub spółdzielni kółek rolniczych, o których mowa w art. 138 i art. 180 ustawy z dnia 16 września 1982 r. –Prawo spółdzielcze,
  4. d) osoby fizyczne, które ukończyły 18. rok życia, wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. –Kodeks cywilnystosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
  5. e) członkowie rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia tych funkcji,
  6. f) osoby wskazane w lit. a-d przebywające na urlopach wychowawczych lub pobierające zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego

– podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tych tytułów w Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

To oznacza, że dla posiadania statusu osoby zatrudnionej niezbędne jest bycie osobą wymienioną w pkt. a) – f) i jednocześnie podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów wskazanych w tych punktach w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Dokonywanie wpłat do PPK, w przypadku nauczycieli akademickich których wynagrodzenia finansowane są w całości lub częściowo ze źródeł zewnętrznych uzależnione jest od tego, czy uczelnia jest podmiotem zatrudniającym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 21 ustawy o PPK dla tej osoby oraz czy osoba ta posiada status osoby zatrudnionej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 18 tej ustawy. Jeśli uczelnia jest podmiotem zatrudniającym dla nauczycieli akademickich, a nauczyciele akademiccy są osobami zatrudnionymi w rozumieniu ustawy o PPK, wpłaty do PPK – zgodnie z ustawą o PPK – powinny być finansowane zarówno przez uczelnię, jak i nauczyciela na zasadach ogólnych. Wpłaty te należy naliczyć od wynagrodzenia w rozumieniu ustawy o PPK, bez względu na źródło jego finansowania. Definicja wynagrodzenia zawarta jest w art. 2 ust. 1 pkt 40 ustawy o PPK.

Ad. 2. Zgodnie z art. 26 ust. 1 i 2 oraz art. 27 ust 1, 2 i 3 ustawy o PPK, wpłaty do PPK stanowią określony procent wynagrodzenia uczestnika PPK. Art. 2 ust 1. pkt 40 ustawy o PPK definiuje wynagrodzenie jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, o której mowa w ustawie z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych z wyłączeniem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. W związku z tym odwołaniem właściwym wydaje się stosowanie w odniesieniu do wynagrodzenia stanowiącego podstawę wpłat do PPK zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Ad. 3. Jeżeli naukowiec jest uczestnikiem PPK w polskiej jednostce badawczej, jego wyjazd na długoterminowy staż naukowy nie wpływa na uczestnictwo w PPK – naukowiec ten nadal pozostaje uczestnikiem PPK, a wpłaty do PPK powinny być dokonywane przez podmiot zatrudniający od każdego wypłacanego temu naukowcowi wynagrodzenia w rozumieniu ustawy o PPK.

Ad. 4. Zmiana pracodawcy przez pracownika może wiązać się ze zmianą instytucji finansowej, w której pracownik będzie oszczędzał w PPK. Do zmiany instytucji finansowej w takiej sytuacji nie dojdzie tylko wówczas, gdy dotychczasowy i nowy pracodawca współpracują w zakresie PPK z tą samą instytucją. Jednak nawet wtedy dla pracownika zostanie utworzony nowy rachunek PPK, na który wpłaty odprowadzał będzie jego nowy pracodawca – nowy pracodawca podpisze w jego imieniu i na jego rzecz umowę o prowadzenie PPK – oczywiście, o ile pracownik nie złoży wcześniej deklaracji o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. Pracownik zatrudniający się w firmie, w której PPK już funkcjonuje, powinien pamiętać, aby – w terminie 7 dni po upływie 10 dni miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin 3 miesięcy jego zatrudnienia (90 dni) – złożyć pracodawcy oświadczenie o zawartych w jego imieniu umowach o prowadzenie PPK. Takie oświadczenie powinno zawierać oznaczenie instytucji finansowych, z którymi zawarto umowy o prowadzenie PPK. Pracodawca, który otrzymał oświadczenie pracownika o zawartych w jego imieniu umowach o prowadzenie PPK (czyli o posiadanych przez niego rachunkach PPK), niezwłocznie po zawarciu w imieniu i na rzecz tego pracownika umowy o prowadzenie PPK, informuje go, że ma obowiązek złożyć w jego imieniu wniosek o wypłatę transferową środków zgromadzonych na jego dotychczasowym rachunku (rachunkach) PPK na nowy rachunek PPK. Jeśli pracownik nie sprzeciwi się transferowi swoich oszczędności, pracodawca złoży w jego imieniu wniosek o wypłatę transferową. Pracownik, który nie chce, aby jego pieniądze zostały przetransferowane, oświadczenie o braku zgody na transfer powinien złożyć w terminie wyznaczonym przez ustawę o PPK (7 dni od otrzymania informacji od pracodawcy o obowiązku złożenia w imieniu tego pracownika wniosku o wypłatę transferową). Jest to termin ustawowy, a dokonanie czynności z naruszeniem tego terminu będzie bezskuteczne. Oznacza to, że – jeśli pracownik spóźni się i złoży taki sprzeciw po upływie terminu – może zdarzyć się, że do transferu i tak dojdzie (po upływie 7 dni pracodawca powinien już bowiem złożyć w jego imieniu wniosek o dokonanie wypłaty transferowej). Pracownik powinien pamiętać, że – aby uznać, że pracodawca w określonym ustawowo 7- dniowym terminie został poinformowany o braku zgody na złożenie wniosku o wypłatę transferową – pisemne oświadczenie pracownika o braku takiej zgody powinno w tym terminie faktycznie do niego dotrzeć (tak, aby przed upływem tego terminu pracodawca miał możliwość zapoznania się z jego treścią). Oznacza to, że, jeśli pracownik wysyła takie oświadczenie pocztą, za dzień poinformowania pracodawcy należy przyjąć dzień wpływu oświadczenia pracownika do tego pracodawcy, a w razie niepodjęcia przez pracodawcę przesyłki listownej – pierwszy dzień jej awizowania.

Przekazując powyższe, jednocześnie uprzejmie informuję, iż na mocy art. 77 ust. 1 i 2 ustawy o PPK, utworzony został specjalny portal PPK w celu gromadzenia i udzielania informacji o funkcjonowaniu programu. Portal ten jest prowadzony przez jego operatora, którym jest PFR Portal PPK Sp. z o.o. – spółka zależna od Polskiego Funduszu Rozwoju. Zgodnie z przepisami ustawy o PPK do zadań operatora portalu należy m.in.:

– informowanie osób zatrudnionych i uczestników programu o funkcjonowaniu PPK oraz wynikających z tego uprawnieniach,

– informowanie podmiotów zatrudniających o obowiązkach i uprawnieniach wynikających z programu,

– upowszechnianie wiedzy o pracowniczych planach kapitałowych, w tym organizowanie szkoleń i konferencji na ten temat.

Spółka PFR Portal PPK organizuje bezpłatne szkolenia i konferencje o zasięgu ogólnopolskim, zapewniające niezbędną wiedzę dla pracodawców i pracowników w zakresie funkcjonowania PPK. Ponadto, uruchomiony został oficjalny portal informacyjny www.mojeppk.pl zapewniający powszechny dostęp do wiedzy o programie, na którym m.in. zamieszczone zostały odpowiednie materiały informacyjne zarówno dla pracowników, jak i dla pracodawców (https://www.mojeppk.pl/dla-pracodawcy.html ).

Z poważaniem,

Sekretariat
Departament Rozwoju Rynku Finansowego

Napisano w Aktualności